บทความวารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
ปีที่ 24 ฉบับที่ 3 กันยายน - ธันวาคม 2560   จำนวนผู้อ่าน 202 ครั้ง
ชื่อบทความ(ภาษาไทย) : ความเป็นพิษของสารสกัดจากมะละกอ ต่อลูกน้ำยุงลายและลูกน้ำยุงรำคาญ
ชื่อบทความ(ภาษาอังกฤษ) : Toxicity of Papaya (Carica papaya, Linnaeus) Extracts against Larvae of Aedesaegyptiand Culexquinquefasciatus
ชื่อผู้เขียน(ภาษาไทย) : วีรพล ศรีทอง
ชื่อผู้เขียน(ภาษาอังกฤษ) : Weeraphon Srithong
หน้าบทความ : 54-60
คำสำคัญ(Keyword) : ยุงลาย สารสกัดหยาบ ยุงรำคาญ มัธยฐานระดับความเข้มข้น สารซาโปนิน

บทคัดย่อ(Abstract)

การวิจัยเชิงทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเป็นพิษของสารสกัดจากใบมะละกอ (Carica papaya, Linnaeus) สายพันธุ์แขกดำ และสายพันธุ์ศรีราชภัฎที่ได้จากการหมักในเอทิลแอลกอฮอล์90% เป็นเวลา 7 วัน ต่อลูกน้ำยุงลาย (Aedesaegypti(borabora))ระยะที่ 3 และยุงรำคาญ Culex quinquefasciatus)ระยะที่ 3 โดยวิเคราะห์ในรูปมัธยฐานของระดับความเข้มข้น (Median Lethal Concentration : LC50) ในเวลา 24 ชั่วโมง ผลการวิจัยพบว่าสารสกัดหยาบของใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์แขกดำใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์ศรีราชภัฎ มีค่าร้อยละผลได้ (% yield) เท่ากับ 8.892, 7.669, 7.465 และ 7.122% ตามลำดับ วิเคราะห์ปริมาณสารซาโปนิน(saponin) ในสารสกัดหยาบของใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์แขกดำใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์ศรีราชภัฎด้วยเทคนิค High Performance Liquid Chromatography พบว่ามีปริมาณซาโปนินเท่ากับ386.489,132.340, 204.827 และ93.371mg L-1ตามลำดับ นอกจากนี้ค่า LC50ของสารสกัดหยาบของใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์แขกดำใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์ศรีราชภัฎต่อลูกน้ำยุงลาย เท่ากับ0.00975, 0.00487, 0.01110 และ 0.00980mg L-1ตามลำดับและค่า LC50ของสารสกัดหยาบของใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์แขกดำใบสดและแห้งของมะละกอพันธุ์ศรีราชภัฎต่อลูกน้ำยุงรำคาญ เท่ากับ0.01375, 0.00928, 0.01672 และ 0.01228 mg L-1ตามลำดับเมื่อนำลูกน้ำที่ตายไปส่องภายใต้กล้องสเตอริโอไมโครสโคปพบว่าโครงสร้างของส่วนท้องเปื่อยยุ่ยและท่ออากาศมีสีคล้ำกว่าปกติ โดยสรุปสารสกัดหยาบจากใบแห้งของมะละกอพันธุ์แขกดำที่สกัดด้วยเอทิลแอลกอฮอล์ 90% นาน 7 วันมีความเหมาะสมไปใช้ในการกำจัดลูกน้ำยุงลายและลูกน้ำยุงรำคาญได้ดี

The objectives of this experiment were to evaluate the 24 h-LC50 of maceration of 2 types of papaya (Carica papaya, Linnaeus) leaves in 90% ethyl alcohol against the 3rd instar larvae of Aedesaegyptiborabora and Culexquinquefasciatus. The results found that percentage yield of fresh and dried leaves of Khakdum papaya crude extracts, and fresh and dried leaves of Srirajabhat papaya crude extracts were8.892, 7.669, 7.465 and7.122%, respectively. The HPLC detected the amount of saponin in crude extracts of fresh and dried of Khakdum papaya leaves and fresh and dried of Srirajabhat leaves were 386.489, 132.340, 204.827and 93.371mg L-1, respectively. The 24 h-LC50 of crude extracts of fresh and dried of Khakdum papaya leaves and fresh and dried of Srirajabhat leaves against the 3rd-instarlarvae of Aedesaegypti (borabora) were 0.00975, 0.00487, 0.01110, and 0.00980 mg L-1, respectively.Moreover,24 h-LC50 of crude extracts of fresh and dried of Khakdum papaya leaves and fresh and dried of Srirajabhat leaves against the 3rd-instar larvae of Culexquinquefasciatus were 0.01375, 0.00928, 0.01672, and 0.01228 mg L-1, respectively.Stereomicroscope was use for descript details of dead larvae, their abdomens were decayed and siphons were swarthy. In conclusion, the 7-days maceration of dried of Khakdum papaya leaves in 90% ethyl alcoholwould be applied to use asAedes and Culexlarvicide in the next further.
บทความฉบับเต็ม : Full Paper
ออกแบบและพัฒนาโดย งานสารสนเทศ กลุ่มแผนงานและประเมินผล สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
โทรศัพท์ 043222818 - 9 ต่อ 320 โทรสาร 043226164