บทความวารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
ปีที่ 25 ฉบับที่ 2 พฤษภาคม - สิงหาคม 2561   จำนวนผู้อ่าน 95 ครั้ง
ชื่อบทความ(ภาษาไทย) : การประเมินประสิทธิภาพการพ่นสารเคมีควบคุมยุงลายขององค์กรปกครองท้องถิ่น
ชื่อบทความ(ภาษาอังกฤษ) : Efficacy evaluation of insecticide spraying to control of Aedes aegypti of local administration
ชื่อผู้เขียน(ภาษาไทย) : กองแก้ว ยะอูป, วาสนา สอนเพ็ง, บุญเทียน อาสารินทร์, พรทวีวัฒน์ ศูนย์จันทร์, สุกัญญา ขอพรกลาง, สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดขอนแก่น
ชื่อผู้เขียน(ภาษาอังกฤษ) : Kongkaew Yaoup, Wasana Sornpeng, Boonthian Asarin, Pornthaweewat Soonchan, Sukanya Khophonklang, The Offce of Diseases Prevention and Control 6 Khon Kaen
หน้าบทความ : 001 - 013
คำสำคัญ(Keyword) : การประเมินผล ประสิทธิภาพ การพ่นสารเคมีควบคุมยุงลาย

บทคัดย่อ(Abstract)

การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยประเมินผลโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลการพ่นสารเคมีควบคุมยุงลายจำแนกตามคนที่พ่น เครื่องพ่นเคมี และสารเคมีที่ใช้พ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 6 จังหวัดขอนแก่น 9 จังหวัด ทำการสุ่มตัวอย่างโดยวิธีการจับฉลากได้จังหวัดหนองคาย มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั้งหมด 67 แห่ง คำนวณตัวอย่างได้ 35 แห่งทำการประเมินประสิทธิภาพคนพ่นโดยการสัมภาษณ์ให้อธิบาย สาธิตการเตรียมสารเคมี การพ่นเคมี ตั้งแต่วิธีการผสมสารเคมีจนถึงการสตาร์ทเครื่องพ่น แสดงวิธีการพ่นสังเกตทักษะท่าทางขณะดำเนินการสาธิตแล้วบันทึกผล ประเมินประสิทธิภาพเครื่องพ่นที่มีอยู่และสามารถ ใช้งานได้โดยวัดความร้อนปลายท่อ อัตราการไหลของน้ำยาเคมี และขนาดละอองน้ำยาเคมีเฉลี่ย (VMD) และสุ่มเก็บสารเคมีที่ใช้พ่นควบคุมยุงตัวเต็มวัยในพื้นที่มาทดสอบประสิทธิภาพโดยวิธี Bio assay test ตามวิธีการและหลักเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก สถิติที่ใช้คือร้อยละ

ผลการศึกษา ดำเนินการเก็บข้อมูล อปท. ทั้งหมด 42 แห่งโดยประเมินคนพ่น พบว่าคนพ่นสารเคมีทั้งหมดเป็นชาย มีตำแหน่งเป็นลูกจ้างรายปีคิดเป็นร้อยละ 69.00 และยังไม่เคยผ่านการอบรมเกี่ยวกับการใช้เครื่องพ่นและสารเคมี (71.43) ทักษะในการเตรียมตัวและวัสดุอุปกรณ์ เทคนิคในการผสมสารเคมี การคำนวณอัตราส่วนผสมสารเคมีก่อนพ่น (95.20) การสตาร์ทเครื่องพ่น การสาธิตท่าพ่นเคมี และถูกต้องตามลำดับขั้นตอนการพ่น (88.10) การเลือกใช้ภาชนะในการผสมสารเคมีส่วนมากใช้แกลลอนน้ำมัน (78.60) การใช้กรวยกรองขณะเติมน้ำยาเคมีที่ผสมเสร็จลงในถังสารเคมี (81.00) การป้องกันตนเองสวมใส่ชุดป้องกันตนเองขณะพ่น (85.70) ประเมินประสิทธิภาพเครื่องพ่นสารเคมีที่ใช้ทั้งหมดจำนวน 79 เครื่อง พบว่าเครื่องพ่นที่ใช้มากที่สุดคือหมอกควัน ร้อยละ 100 ยี่ห้อที่ใช้มีมากที่สุดคือ Igeba รองลงมาคือ Best foger และ Swing fog ร้อยละ 63.30, 20.20 และ 16.50 ตามลำดับ ตรวจวัดอุณหภูมิความร้อนปลายท่ออัตราการไหลของสารเคมีและขนาดเฉลี่ยของละอองน้ำยา (VMD) ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน 79.75, 60.76 และ 60.76 ตามลำดับ ประเมินประสิทธิภาพสารเคมีที่ใช้ในพื้นที่จำนวน 12 แห่ง (12 ยี่ห้อ) พบว่าสารเคมีที่ใช้เป็นสารกลุ่มไพรีทรอยด์สังเคราะห์แยกตามชนิดของสารที่ออกฤทธิ์ได้ 3 ชนิดคือ เดลต้าเมทริน 6 ยี่ห้อ ไซเปอร์เมทริน 5 ยี่ห้อ และไซฟลูทริน 1 ยี่ห้อ ทดสอบประสิทธิภาพโดยผสมสารเคมีในอัตราส่วนที่ระบุตามฉลากพบว่าสารเคมีทุกตัวมีประสิทธิภาพกำจัดยุงอยู่ในระดับสูง โดยยุงมีอัตราตายร้อยละ 98.00-100.00 จากผลการศึกษาสรุปได้ว่า คนพ่นส่วนมากเป็นลูกจ้างรายปีและยังไม่เคยได้รับ/ผ่านการอบรมเกี่ยวกับเรื่องการใช้สารเคมี เทคนิคการพ่น และการซ่อมเครื่องพ่นเบื้องต้นจากหน่วยงานของกรมควบคุมโรค ทำให้ขาดทักษะ การใช้ การผสมสารเคมีและวิธีการพ่นที่ถูกต้องส่วนเครื่องพ่นเคมีที่ใช้งานส่วนมากผ่านเกณฑ์มาตรฐานอุณหภูมิความร้อนปลายท่ออัตราการไหลสารเคมีและขนาดละอองเม็ดน้ำยาร้อยละ60.90สารเคมีที่ใช้หากผสมในอัตราส่วนที่ฉลากระบุและใช้อย่างถูกวิธี ยังสามารถใช้ควบคุมยุงในพื้นที่ได้คนพ่นและเครื่องพ่นไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานร้อยละ29.1อาจทำให้การควบคุมโรคไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร ส่งผลทำให้ยุงไม่ตายและดื้อต่อสารเคมีหลายชนิดที่ใช้ ดังนั้นควรมีนโยบายหรือมาตรการสำหรับคนที่ทำหน้าที่พ่นควรผ่านการอบรมจากหน่วยงานของกรมควบคุมโรคให้มีความรู้ ความเข้าใจ และมีทักษะเกี่ยวกับเครื่องพ่นและสารเคมีเพื่อให้สามารถดำเนินงานควบคุมยุงพาหะนำโรคที่มีประสิทธิภาพ และนำเครื่องพ่นที่ใช้งานไปประเมินมาตรฐานและปรับแก้เพื่อให้เครื่องได้มาตรฐานจากหน่วยงานกรมควบคุมโรคจะช่วยให้การดำเนินการพ่นควบคุมยุงลายพาหะนำโรคมีประสิทธิภาพและชะลอการดื้อยาของยุงต่อสารเคมีได้อีกด้วย

This study aimed to evaluate an effectiveness of spraying mosquitoes control chemicals in three components, as sprayer, spraying machines and chemicals, which operated by local government organizations in responsible area of Disease Prevention and Control 6 Khon Kaen province. One from all nine provinces was selected possessively. Then, thirty five from all sixty seven local government organizations in sample province were randomized by simple random method. For collection data, a regularly performance sprayer in each organization was interviewed with questionnaire and closely observed demonstration step of spraying activities, such as mixing chemicals and spraying. A performance of available sprayer machines were measured temperature values at nozzle, chemical liquid flow rate, and volume median diameter (VMD), according to guideline of the World Health Organization. Also, quality chemicals for spraying to control adult mosquitoes was tested bioassay test precisely guidelines of the World Health Organization. Results were analyzed with descriptive statistics.

The study found that in case of performance of sprayer, all 42 sprayers are male, majority of them are temporary employee (69%) and nearly three in four have never been trained on how to use machines and chemicals (71.43%). A preparation and selection material skill, techniques and skills to mixing chemicals before spraying, ability to calculate properly a volume rate of fuel and chemicals of them were medium level. Mostly containers to mix the chemicals were fuel gallons (78.6%) and through a cone filter before filling the tank sprayers (88.1%). They correctly used personal protection equipment during spraying (85.7%) and demonstrated step of spraying activities (81.00%). Subsequently, performance of sprayer machines. All of the 79 machines were thermal fogging type. The Igeba was used mostly (63.3%). Others are the Bestfoger and the Swing fog (20.2% and 16.5%, respectively). Nearly four of five of them had the temperature values at nozzle with the standard (600-800 ºC). However, there are only three in five getting the standard (10-30 microns) of volume median diameter (VMD) and also the standard of chemical liquid flow rate (21 liter/hour) as 60.76 and 60.76 Quality of chemicals, 12 brands of chemicals were collected from 12 settings, those were synthetic pyrethroids and classified namely, six brands as Deltamethrin, five brand as Cypermethrin and one as Cyfluthrin. Testing quality of the compound according to the ratio specified in the label found to be effective to eliminate mosquitoes highly. As well as, the mosquito mortality rate was 98% to 100%.

In conclusion, sprayers were temporary employee who has not been trained on the use of chemicals, spraying machines, spraying techniques, and also basic repairing machines. Moreover, they lack of related skills in practice. However, majority machines meet the standards based on guideline of the World Health Organization, namely temperature values at nozzle, insecticide flow rate, and volume median diameter (VMD). But a few sprayer and spraying machines of local government organizations did not stand up to standard. Chemicals were effective to control mosquitoes if making mixed appropriately following instruction yet. Otherwise, it occurs resistant to used chemicals in case of diseases control in area. Thus, in this area all sprayers should be trained particularly by related organization, such as the department of diseases control, to provide related knowledge and skills for controlling mosquitoes that be carriers’ diseases effectively. Also, spraying machines could be assessed standard following guideline regularly.

บทความฉบับเต็ม : Full Paper
ออกแบบและพัฒนาโดย งานสารสนเทศ กลุ่มแผนงานและประเมินผล สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
โทรศัพท์ 043222818 - 9 ต่อ 320 โทรสาร 043226164