บทความวารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
ปีที่ 25 ฉบับที่ 2 พฤษภาคม - สิงหาคม 2561   จำนวนผู้อ่าน 38 ครั้ง
ชื่อบทความ(ภาษาไทย) : พฤติกรรมเสี่ยงและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการใช้สารเคมี กำจัดศัตรูพืชของเกษตรกร ในพื้นที่ต้นน้ำเขื่อนลำปะทาว จังหวัดชัยภูมิ
ชื่อบทความ(ภาษาอังกฤษ) : Risk behaviors and factors related to risk of pesticides use among farmers in Lampataw dam watershade, Chaiyaphum province
ชื่อผู้เขียน(ภาษาไทย) : ดวงใจ วิชัย, ปัตพงษ์ เกษสมบูรณ์, ณัฐปคัลภ์ สันวิจิตร
ชื่อผู้เขียน(ภาษาอังกฤษ) : Duangjai Wichai, Pattpong Kessomboon, Nutphakal Sunvijid
หน้าบทความ : 022 - 034
คำสำคัญ(Keyword) : พฤติกรรมเสี่ยง ความเสี่ยง ปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยง สารเคมีกำจัดศัตรูพืช เกษตรกร

บทคัดย่อ(Abstract)

การศึกษาเชิงพรรณนาภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมสี่ยง ความเสี่ยง และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชของเกษตรกรในพื้นที่ต้นน้ำลำปะทาว จังหวัดชัยภูมิ ในระหว่าง วันที่ 1 มกราคมถึง 31 สิงหาคม 2560 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 300 คน ได้จากการคำนวณขนาดตัวอย่าง เก็บข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบประเมินความเสี่ยงเกษตรกร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ปัจจัยเสี่ยงวิเคราะห์ค่า OR และช่วงเชื่อมั่น 95% CI ของ OR วิเคราะห์ Multiple Logistic Regression ข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสนทนากลุ่ม และสัมภาษณ์เชิงลึก นำมาวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่มีพฤติกรรมเสี่ยงจากการใช้สารกำจัดวัชพืช ใช้ในปริมาณมาก และสวมชุดป้องกันตนเองไม่เหมาะสม และการสัมผัสนาน ความเสี่ยงมี 4 ระดับ มากที่สุดคือ ความเสี่ยงปานกลาง รองลงมา คือ ความเสี่ยงต่ำความเสี่ยงค่อนข้างสูง และความเสี่ยงสูง คิดเป็นร้อยละ 34.3, 30.0, 20.3 และ 15.4 ตามลำดับ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงมี 3 ปัจจัยคือ 1) ประเภทพืชที่ปลูก เมื่อเปรียบเทียบกับการปลูกพืชอย่างอื่น ปลูกสับปะรดกับพืชอย่างอื่นเสี่ยงมาก 15.36 เท่า (95%CI: 1.70-138.43, P-value = 0.015) ปลูกมันสำปะหลังอย่างเดียวเสี่ยงมาก 2.81 เท่า (95%CI: 1.11-7.07, P-value=0.029) และการปลูกมันสำปะหลังกับพืชอย่างอื่นเสี่ยงมาก 5.77 เท่า (95%CI: 2.203-16.36, P-value = 0.015) 2) ระยะเวลา การปลูก 26 ปีขึ้นไปจะเสี่ยง 7.61 เท่าของคนที่ปลูก 1-5 ปี (95%CI: 2.62-22.08, P-value < 0.001) และ 3) ลักษณะการใช้สารเคมี การเพาะปลูก (รับจ้าง) เสี่ยงมาก 2.36 เท่าของคนที่ไม่เพาะปลูก (รับจ้าง)(95%CI: 1.24-4.48, P-value = 0.008) ผู้ช่วยฉีดพ่นเสี่ยงมาก 3.19 เท่าของคนที่ไม่ช่วยฉีดพ่น (95%CI: 1.38-7.34, P-value = 0.006)

The cross-sectional descriptive study aims to identify risk behaviors, risk, and factors related to the risk of pesticides use among farmers in Lampataw dam watershed, Chaiyaphum province. The study was conducted from 1 January to 31 August, 2017 in 300 subjects. The data collected using the interviews adapted from farmer’s risk assessment. For the data analyzes, descriptive statistics were used to summarize the risks and risk the behaviors. The multiple logistic regression was performed to identify the factors related to risk of pesticides use. The data obtained from in-depth interviews and focus group discussion were analyzed by content analysis.

The results showed that the risk behaviors of the majority of the farmers included all of the followings: herbicides use, exposure of a large amount of pesticides, wearing inappropriate personal protective equipment and long-term exposure. There were 4 level of risk: 34.3 % for middle risk; 30.0 % for low risk; 20.3% for quite high risk and 15.4% for high risk. There were 3 factors related to risk behaviors. 1) The plant type: when comparing cultivation of pineapple with other plants, it showed increased higher risk (OR = 15.36, 95%CI: 1.70-138.43, P-value = 0.015) than other planting. Cultivation of cassava alone was increased higher risk (OR= 2.81, 95%CI: 1.11-7.07, P-value=0.029) of other planting, and cultivation of cassava with another plants resulted in increased higher risk (OR = 5.77, 95%CI: 2.203-16.36, P-value = 0.015). 2) Planting time: growing up to 26 years was increased higher risk (OR = 7.61, 95%CI: 2.62-22.08, P-value < 0.001) of those growing 1-5 years. 3) Pesticides use: planting (employment) resulted in increased higher risk (OR = 2.36, 95% CI: 1.24-4.48) of those who did not plant, and an assistant in spraying provided increased higher risk (OR = 3.19, 95%CI: 1.38-7.34) of that who was not an assistant in spraying.

บทความฉบับเต็ม : Full Paper
ออกแบบและพัฒนาโดย งานสารสนเทศ กลุ่มแผนงานและประเมินผล สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 จังหวัดขอนแก่น
โทรศัพท์ 043222818 - 9 ต่อ 320 โทรสาร 043226164